---
title: "Шинээр төрсөн хүүхдээ асрахад эцэгт олгох чөлөө: Таны мэдэх ёстой эрхүүд"
file-url: "shineer-tursun-huuhed-asrah-etseg-chuluu"
description: "Шинээр төрсөн хүүхдээ асрахад эцэгт олгох 10 хоногийн цалинтай чөлөө болон хүүхэд асрах чөлөөний талаарх хууль зүйн зөвлөгөө, шүүхийн практик жишээ."
keywords: ["эцэгт олгох чөлөө", "хүүхэд асрах чөлөө", "Хөдөлмөрийн тухай хууль", "эцэг байх эрх", "цалинтай чөлөө"]
category: "Хөдөлмөрийн эрх зүй"
date: "2024-05-22"
readTime: "5 минут"
---

## Оршил

Монгол Улсын шинэчлэгдсэн Хөдөлмөрийн тухай хуулиар гэр бүлийн үнэ цэнийг бэхжүүлэх, хүүхэд хүмүүжилд эцгийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор "Эцгийн чөлөө"-ний зохицуулалтыг шинээр тусгасан. Өмнө нь хүүхэд асрах чөлөөг голчлон эхчүүд эдэлдэг байсан бол одоо аавууд ч мөн адил хүүхдээ асрах, цалинтай чөлөө авах, ажлын байраа хадгалах бүрэн эрхтэй болсон. Энэхүү нийтлэлээр эцэгт олгох чөлөөний төрөл, хугацаа болон түүнийг хэрхэн авах талаар практик зөвлөгөөг хүргэж байна.

## Хууль зүйн үндэслэл

Эцэгт олгох чөлөөг дараах хуулийн заалтуудаар зохицуулдаг:

1.  **Эцгийн чөлөө (10 хоног):** Шинээр төрсөн хүүхдээ асрахад зориулж ажил олгогч эцэгт ажлын 10-аас доошгүй өдрийн чөлөө олгож, тухайн хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг олгох үүрэгтэй. **[Хөдөлмөрийн тухай хууль 137.5](https://legalinfo.mn/mn/detail?lawId=16230709635751&sword=эцэг)**
2.  **Хүүхэд асрах чөлөө (3 жил хүртэл):** 3 хүртэлх насны хүүхэдтэй эцэг өөрөө хүсэлт гаргасан бол ажил олгогч хүүхэд асрах чөлөө олгох үүрэгтэй. **[Хөдөлмөрийн тухай хууль 139.1](https://legalinfo.mn/mn/detail?lawId=16230709635751&sword=чөлөө)**
3.  **Ажлын байр хадгалах:** Хүүхэд асрах чөлөөтэй байгаа ажилтны ажил, албан тушаалыг хэвээр хадгалах үүрэгтэй. **[Хөдөлмөрийн тухай хууль 139.2](https://legalinfo.mn/mn/detail?lawId=16230709635751&sword=байр)**
4.  **Тэтгэмж:** 0-3 хүртэлх насны хүүхдээ асарч байгаа эцэг сар бүр хүүхэд асарсны тэтгэмж авах эрхтэй. **[Эцэг эхэд тэтгэмж олгох тухай хууль 6.2](https://legalinfo.mn/mn/detail?lawId=12756&sword=тэтгэмж)**

```mermaid
flowchart TD
  A[Хүүхэд төрөх] --> B{Чөлөөний төрөл}
  B -->|Шинэ төрсөн| C[Эцгийн чөлөө]
  B -->|3 жил хүртэл| D[Асрах чөлөө]
  C --> E[Ажлын 10 хоног]
  E --> F[Дундаж цалинтай]
  D --> G[Ажлын байр хадгална]
  G --> H[Улсаас тэтгэмж авна]

Практик алхамууд

Эцэг хүн хүүхэд асрах чөлөө авахдаа дараах үйлдлүүдийг хийнэ:

1. Чөлөө хүсэх өргөдөл гаргах

Ажил олгогчдоо хандан бичгээр өргөдөл гаргана. Өргөдөлдөө хүүхэд төрсөн огноо болон чөлөө авах хугацааг тодорхой бичнэ.

2. Шаардлагатай баримт бичгийг бүрдүүлэх

• Хүүхдийн төрсний гэрчилгээний хуулбар (эсвэл эмнэлгийн магадлагаа).
• Гэрлэлтийн гэрчилгээ (байхгүй бол эцэг тогтоосон бүртгэл). Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хууль 6.15

3. Уян хатан нөхцөлөөр ажиллах тохиролцоо

Хэрэв заавал чөлөө авахгүйгээр ажиллах боломжтой бол ажил олгогчтой харилцан тохиролцож гэрээсээ эсвэл зайнаас ажиллаж болно. Хөдөлмөрийн тухай хууль 140.1

4. Тэтгэмжид хамрагдах

Хэрэв 3 жил хүртэлх чөлөө авсан бол харьяа сум, хорооны халамжийн мэргэжилтэнд хандаж "Хүүхэд асарсны тэтгэмж"-ээ тогтоолгоно.

Шүүхийн практик

Шүүхийн практикт хүүхэд асрах чөлөөтэй холбоотой маргаан гол төлөв "ажлын байранд нь эгүүлэн авахгүй байх" асуудлаар гардаг.

• Ажлын байр хадгалах үүрэг: Шүүхээс хүүхэд асрах чөлөө дууссан ажилтныг урьд эрхэлж байсан ажилд нь үргэлжлүүлэн ажиллуулах нь ажил олгогчийн "хуулиар хүлээсэн үүрэг" гэж үздэг. Байгууллага татан буугдсанаас бусад тохиолдолд (бүтэц өөрчлөгдсөн ч чиг үүрэг хэвээр бол) ажилд нь эгүүлэн авах ёстой. Тогтоол #4925, Тогтоол #6897.
• Орон тоо хасагдсан тохиолдол: Хэрэв чөлөөтэй байх хугацаанд орон тоо нь хасагдсан бол ажил олгогч адил чанарын өөр ажлын байраар хангах үүрэгтэй. Тогтоол #6925.
• Эцэг тогтоох бүртгэл: Гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй ч эцэг болох нь шинжлэх ухааны үндэслэлээр тогтоогдсон бол хүүхдийн төрсний бүртгэлд эцгийн мэдээллийг нэмж, улмаар эцэг байх эрхээ (чөлөө авах, тэтгэмж авах) эдлэх боломжтой. Тогтоол #2746.

Дүгнэлт

Монгол Улсын хууль тогтоомжоор эцэг хүнд хүүхдээ асрах хоёр төрлийн чөлөөг баталгаажуулсан байна. Үүнд:

1. Богино хугацааны: Хүүхэд төрмөгц авах ажлын 10 хоногийн цалинтай чөлөө.
2. Урт хугацааны: Хүүхдээ 3 нас хүртэл асрах, ажлын байраа хадгалах эрхтэй чөлөө.

Ажил олгогч эдгээр чөлөөг олгохоос татгалзах, чөлөөний хугацаанд ажлаас халах эрхгүй бөгөөд хэрэв эрх тань зөрчигдвөл шүүхэд хандаж ажилдаа эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны олговрыг гаргуулах бүрэн боломжтой.

Санамж: Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн мэдээллийн чанартай бөгөөд хууль зүйн зөвлөгөө биш болно. Тодорхой асуудлаар мэргэжлийн хуульчаас зөвлөгөө авна уу.